8 . مصاحف صحابه بسيارى از صحابه رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله مصحف‌هايى داشتند كه هر يك از آنان قرآن را همراه آنچه از رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله در تفسير برخى از آيات آن مىشنيدند مىنوشتند . بنابراين ، معناى مصاحف صحابه در عصر خود آنان مىشود « قرآن نوشته شده با حديث پيامبر در تفسير برخى از آيات . » همان گونه كه در تفاسير روائى آمده و تفسير دُرّ المنثور سيوطى ، در مكتب خلفا ، و تفسير برهان بحرانى در نزد پيروان مكتب اهل‌بيت عليهم‌السلام ، چنين‌اند . نمونه‌هايى از مصاحف صحابه الف ) مصحف ام المؤمنين عايشه از ابىيونس خادم عايشه روايت كنند كه گفت : عايشه به من فرمود تا مصحفى براى او بنويسم و گفت : « هرگاه به اين آيه رسيدى : حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى مرا خبر كن . [ گويد : ] هنگامى كه به آن آيه رسيدم آگاهش كردم و او چنين املا كرد : « حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى - و صلاة العصر - وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ » عايشه گفت : اين را از رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله شنيدم . ب ) مصحف ام المؤمنين حفصه از ابو رافع خادم حفصه روايت كنند كه گفت : حفصه از من خواست تا مصحفى بنويسم و گفت : هرگاه به اين آيه رسيدى : حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ . . . بيا تا آن را همان گونه كه فرا گرفته‌ام بر تو املا كنم . [ گويد : ] به آيه كه رسيدم گفت : بنويس : « حافِظُوا عَلَى الصَّلواتِ الوُسطى - و صلاة العصر - . » بنابر آنچه گذشت ، مصاحف در صدر اسلام ، همانند كتابهاى تفسير در زمان ما ، در بردارنده قرآن و بيان رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله در تفسير آيات آن بوده است . پس از آن ، سياست خلفاى بعد از پيامبر صلىالله‌عليه‌وآله - به خاطر مسائلى - بر آن شد تا قرآن را از حديث رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله جدا كنند كه شرح آن را بيان مىداريم :